Zorlanmış Kadraj; ya da Zorlanmış Fotoğraf

Son zamanlarda fotoğraflara bakarken; ya da fotoğraf üzerine düşünürken aklımda beliren yeni bir terim var, Zorlanmış Kadraj ya da Zorlanmış Fotoğraf.

Zorlanmış Kadraj; ya da Zorlanmış Fotoğraf tam olarak nedir? Elimden geldiğince anlatmaya çalışacağım. Aslına bakarsanız acemice yapılmış kurgu fotoğraflarının büyük kısmı bu tanımın içerisine giriyor, hatta bazı belgesel ve sokak fotoğraflarında da karşılaştığımız bir durumu ifade ediyor. Acemice olmasa bile bazı fotoğraflar bize bu hissi verebiliyor.

Bu bir duygu, fotoğrafın içeriğinden daha ziyade bizde oluşturduğu hissi anlatmak amacıyla kullandığım bir terim.

zorlanmış kadraj - hakkiceylan.com

Bu yazıdaki fotoğrafların tamamı bana aittir, konunun içeriği nedeniyle, kimseyi gücendirmemek adına böyle olmasını daha uygun buldum. Örneğin on yıl kadar önce çektiğim yukarıdaki karadeniz kadını fotoğrafına bir süre baktıktan sonra bu hissi duymak çok kolay. Bunu hem kadının dudaklarından, hem de sol elinin duruşundan dolayı hissediyoruz.

zorlanmış kadraj - hakkiceylan.com

Keza yine yukarıdaki eski fotoğraflar bende aynı hissi uyandırıyor.

Bu tarz fotoğraflar çekmek belki bize resimden kalan, halen fotoğraf ile resmi birbirine karıştırmaktan kaynaklanan bir durumdur, tam olarak nedenini bilemiyorum.

Bazen bir yerde fotoğraf olduğunu düşünürsünüz ve fotoğraf çekmeye başlarsınız; fakat tam olarak istediğinizi alamazsınız. Yine de uzun süre fotoğraf çekmeye devam edersiniz, bu arada çıkan fotoğraflar işte anlatmak istediğime örnek olarak verilebilir.

“Modelin objektife bakmasıyla ilgili bir durum olabilir mi, bakışlarla ilgilidir belki” diye düşündüm. Ama modelin objektife bakmasıyla da ilgisi olmadığı kanaatindeyim. Aşağıdaki fotoğraf buna bir örnek olarak gelsin.

zorlanmış kadraj - hakkiceylan.com

“Zorlanmış Fotoğraf veya Zorlanmış Kadraj” mükemmel ya da mükemmele yaklaşmak için özel çaba sarf edilmiş fotoğraflardır. Fakat fotoğrafın içerisindekiler size bu fotoğrafın bir çaba ve zorlamayla çekildiğini, bir çok şeyin bir araya getirilmek için zorlandığını fısıldar. Fotoğraftaki gerginlik tecrübeli gözlerden kaçamaz.

Bunu anlamak veya anlatmak elbette kolay değil. Sadece uzun süre fotoğraf çekenlerin anlayabileceği bir durum. Uzun zaman vizörün arkasında olmanız, bu konuda tecrübe edinmiş olmanız anlamanıza oldukça yardımcı olacak faktörlerden biri.

“Zorlanmış Fotoğraf ya da Zorlanmış Kadraj” andan çalınan bir kare; ya da anı donduran bir kare olmaktan ziyade zaten donmuş bir anı kaydetmek gibidir. Özellikle kurgu fotoğraflarında bir modelden birşey yapması istendiğinde, modelin o işi yapmayıp, yapar gibi davranmasıyla ortaya çıkabilir. Bu tip anlarda çekilen fotoğraflar konuya bariz örnek olarak verilebilir. Fotoğrafta akıcılık yoktur, şiirsellik hiç yoktur, donuktur.

Başka bir örnek ise herşeyin bir araya geldiği; ama hiç bir şeyin çakışmadığı bazı fotoğraflar için söz konusu olabilir. Bu tip fotoğrafların bir kısmında da fotoğrafa bakarken aynı duyguları hissedersiniz.

Bazı fotoğraflar aynı bakış açısı, aynı tip kadraj ve kurgu ile çekilse de fotoğraftaki ufak bir detay durağanlıktan kurtarıp zorlanma hissini yok edebilir. Aşağıdaki fotoğraftaki gülümseme tüm fotoğrafı taşıyor ve bizde gerçek pozitif bir duygu bırakıyor.

zorlanmamış kadraj - hakkiceylan.com

Son zamanlarda fotoğrafların bir kısmında bulunan hareket netsizliği veya istenmeyen çakışmaların olmasının fotoğrafa daha fazla akıcılık kazandığı ve zorlamadan kurtardığını düşünüyorum. Hatta resim penceresinden bakıldığında kusurlu (!) olarak adlandırılacak bazı fotoğrafları daha fazla sever oldum. Bana çok daha akıcı, şiirsel ve insancıl geliyorlar.

Işık kullanımı da fotoğrafdaki durağanlığı kıran, ona duygusal bir anlam katan unsurlardan biri, aşağıdaki fotoğraf bir kurgu değil; anlık bir fotoğraf. Modelin duruyor olması bile fotoğrafa durağanlık vermiyor. Sebebi ışık nedeniyle oluşan modelin gölgesi ileri gitmeye çalışıyor ve bunu hissediyorsunuz, gidilecek tek yön orası.

zorlanmamış kadraj - hakkiceylan.com

Bu arada tüm kusursuz ya da mükemmel fotoğraflar “Zorlama Fotoğraf ya da Zorlama Kadraj” olarak adlandırılamaz elbette. Ama zaten siz onu gördüğünüzde anlarsınız değil mi? Var mı bir sözünüz?

21 Yorum Var

  1. NİLGÜN BAŞGUT | 02 Haziran 2018, 09:18

    Hatalı fotoğraf olarak taımladığınız tarzdaki fotoğrafları çok sevdiğim için acaba bende bir yanlışlık mı var , duygusu içindeydim ,fakat yukardaki yorumunuz beni bu endişeden kurtardı hareket netsizliği ve onun yarattığı akıcılık böyle bir fotoğrafa baktığımda, bende bir resme baktığım izlenimi yaratıyor sevmemin ana nedenlerinden birisi de belki budur .Yol gösteren yorumunuz için teşekkürler.

  2. Uğur öztürk | 23 Mayıs 2018, 20:57

    Emeğinize sağlık.

  3. Hatice Aydın | 19 Mayıs 2018, 19:09

    Harika bir yazıyla ne güzel anlatmışsınız. Fotoğraflarınız ders niteliğinde zaten. Bir de okuyunca çok faydalı oluyor biz fotoğraf sanatını sevenler için. Ellerinize, emeğinize sağlık…

  4. Zerrin Erdilek | 29 Nisan 2018, 15:28

    Yüreğinize emeğinize sağlık Hakkı bey. Anlatmak istediğinizi örnek fotoğraflarla yapmanız harika olmuş. Sizleri tanıdığım için çok mutluyum. İleriki tahrihlerde gezilerinize de katılmak arzusundayım. Sizi takip ediyorum. Yeniden görüşünceye kadar saygılar.

  5. Çağrı Mustafa Alkan | 11 Nisan 2018, 11:16

    Bahsettiğiniz kavramı fotoğraflarla destekleyerek ve hatta onları temele alarak anlatmanız çok hoş olmuş. Tam olarak anlatmak istediklerinizin canlı örnekleri olması sebebiyle iyi anladığımı düşünüyorum. Hem gözünüze hem kaleminize sağlık.

  6. Hüseyin Başaoğlu | 14 Mart 2018, 19:54

    Önemli olan akılda kalan, yıllar sonra bile akılda kalan fotoğrafı yakalayabilmek. Bunu yakalama yolunda tüm fotoğraflar denemedir zaten. Çekilmemeliydi ye katılmıyorum. O örnekler olmasaydı, daha iyileri yapılmaya gayret edilmezdi. Temel fotoğraf kuralları içinde doğal olan her kare başımın tacıdır. Kimse annesinden Sabit Kalfagil doğmuyor. O bile Sabit Kalfagil olmak için bir ömür harcadı. Zorlama ya da değil karelere devam. Unutmayın her kem satıcının bir kör alıcısı vardır. Bu iş pazarlama meselesi. Senin beğenmediğin kare bana güzel gelebilir. Burada sanat sanat içinmidir, toplum için midir kaygısı taşımıyorum. Sanat sanat içindir diyorsanız belkide yüzyıl sonra keşfedilebileceğinizi kabul edip bildiğiniz yoldan şikayet etmeden ilerlemeye bakmalısınız. Şikayet ediyorsanız içinde yaşadığınız toplumun estetik ,sanatsal kaygılarıyla çitanız aynı değildir zaten. O zaman topluma ne yapması gerektiğini söylemeye kalkmak akıntıya kürek çekmek oluyor. Siz eser üretin bırakın zaman değerlendirsin sizi.

  7. Figen Akyıldız | 23 Şubat 2018, 12:04

    Hele bir de kırmızı giydirilip kadraja sokulanlar, hatta kırmızı şemsiyeler. Biz eğitimimiz ya da takip ettigimiz ustalardan yalınlaştırılmış fotoğraflar çekmeyi öğrendik. Hep aman şu kadraja girmesin şurdan çekeyip kadrajdan çıkarayım endişesiyle fotoğraf çektik. Elbette o da doğru ama fotoğraf özellikle sokak fotoğrafı başka bir yere gidiyor. Anlık yakalanan durumlar, porteler aslında o anda kadrajda olan başka durumlarla tamamlanabiliyor. Özellikle fotoğraf gezilerinde kurgulanarak çekildiği çok belli olan mükemmel fotoğraflar yerine sokakta yakalanan bir duyguyu tüm teknik sorunlara rağmen daha çok seviyorum

  8. Meral Ünsal | 23 Şubat 2018, 11:35

    Sıradan bir fotoğraf sever olarak; bazı fotoğraflarda beni yoran ve rahatsız eden “yapaylığın” adını koymuşsunuz Hakkı Bey… Gayet de güzel anlatmışsınız.
    Selamlar.

  9. Hakan Sezgin | 22 Şubat 2018, 22:09

    Teşekkürler

  10. Adem Karalı | 22 Şubat 2018, 17:49

    Çok güzel yorumlamışsınız, yeni bir terim kazandırmışsınız elinize sağlık kaleminize sağlık, kadrajınıza sağlık..

  11. Rezzan Atakol | 22 Şubat 2018, 17:31

    Ben profesyonel değilim ama size katılıyorum. Zorlama fotoğrafa bizleri zorlayanların da, yine fotoğrafçılar olduğunu düşünüyorum. Benim kadrajıma giren başka bir silüet veya oluşum, bütüne baktığımda fotoğrafı gözüme daha gerçekçi gösteriyor ama her daim mükemmelliyetçiliği görmezse fotoğrafı küçümseyenler, kadrajımda değişiklik yapmama sebep oluyor. Ama uzun yıllardan sonra ben de bu hissiyatı göz ardı etmeye başladım. Sırf silüetler oluşan, akıcı fotoğrafları ben çok seviyorum. Hele de minimalist fotoğraflar… onlar favorim:) Sizi Kadıköy’de bir sergide görmüştüm yıllar önce. Güzel çalışmalarınız vardı.Başarılarınızın devamını dilerim.

  12. Zehra Arslan Ceylan | 22 Şubat 2018, 16:51

    Güzel bir yazı olmuş. Son dönemde ben de bazı fotoğrafları gördüğümde çekmeseymiş keşke diyorum fotoğrafçı için. Ancak üst üste binmelere katılmıyorum. Anlık sokak fotoğrafı değilse üst üste binmeler olmamalı. Maharet orada zaten.

Lütfen, soru sormadan önce üstteki yazının tamamını ve cevapları okuyun, soracağınız soruların cevapları büyük ihtimalle verilmiştir. Ek olarak lütfen ilgili konuya yorum yapın, örneğin geziyle ilgili bir yazıya yorum yapıp fotoğraf makinesiyle ilgili bir soru sorarsanız yorumunuz silinecektir.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.