Küba hızla değişiyor, en son neler oldu?

Küba’da son birkaç yılda çarpıcı bazı değişiklikler yaşandı. Bu değişiklikler geleceğe dair bazı sinyaller veriyor. İlk defa 2011 yılında gitmiştim ve izlenimlerimi “Küba’da fotoğraf peşinde 22 gün ve bazı gerçekler” yazısında aktarmıştım.  Üç yıl sonra tekrar giderek bir ay kaldım ve 2014 Aralık ayında döndüm. Bu sefer daha detaylı, daha hassas bir gözlem yapma fırsatım oldu.

En bariz gelişmeler ise biz orada iken yaşandı. Küba beşlisinden kalan üç kişinin serbest bırakılması ve ABD’nin ilişkileri normalleştirmek için yaptığı çağrı gibi.

Bir kaç başlık altında sadece bu üç yılda olan/olamayan değişiklikleri paylaşacağım. Önümüzde yıllarda ise bu değişikliklerin logaritmik olarak artacağını düşünüyorum.

Eski Amerikan Arabaları

Her geçen yıl yeni arabaların sayıları artıyor, dolayısıyla Eski Amerikan Arabalarının yüzdesi azalıyor, sayıları azalmamış olsa bile görece olarak eskiye oranla daha azmışlar gibi görünüyor. Bu ise Küba’nın havasını hızlı bir şekilde değiştiriyor. Aşağıdaki fotoğraf bir süre sonra ender görülenler arasında olabilir.

oldcars

Altyapı ve restorasyon çalışmaları

Havana’da bir çok noktada (Capitolio ve Obispo caddesi dahil) altyapı ve restorasyon çalışmalarının başlatılmış olduğunu gördük. Kaldığımız evin önü iki yerden ayrı ayrı kazıldı ve tekrar kapatılıp beton döküldü.

HC261320k

Seyahat özgürlüğü

Artık Kübalılar yurtdışına çıkabiliyor, bunun için gideceği ülkeden bir davet mektubu gerekiyor. Ülke içerisinde kalmaları konusunda eskisi kadar baskı yok.

Ev ve araba satın almak

Artık Kübalılar kendilerine rahatlıkla ev ve araba satın alabiliyorlar. Hatta Havana’da mobil çalışan bir emlakçı bile var, Prado caddesi üzerinde sabahları görebilirsiniz. Fakat yeni konut sorunu artarak devam ediyor, acilen çözüm bulunması gereken bir konu haline gelmiş durumda.

CUC ve CUP

Para konusu halen sıkıntılı fakat gözlemlediğim başka bir şey de CUC kullanımının yaygınlaşmış olması ve fiyatların çoğunun CUC üzerinden verilmesi. Eskiden bazı yerlerde CUC verdiğinizde kafası karışan bir Kübalı ile baş başa kalabiliyordunuz. Yakında bu para birimlerinden birinin kaldırılması planlanıyor.

Fiyatlar

Turistlere uygulanan fiyatlar bir hayli artmış durumda, otel, casa, taksi, restoran için harcayacağınız parayı iyi hesaplamak gerekiyor. Halkın bulunduğu yerlerde çok fazla değişiklik yok ama CUC olarak satılan birçok şeyin fiyatı artmış.

Temizlik

Özellikle Havana (halen pis olmasına rağmen) eskiye oranla biraz daha temiz görünüyor. Her gün sabah sokaklarda düzenli olarak yapılan temizlik kendini belli ediyor. Ama akşama doğru tekrar pislendiği görebiliyorsunuz.

Yabancı şirketler

Eskiye oranla daha çok yabancı şirket ve markanın ülkeye girdiğini farkettik. Yatırım koşullarını rahatlatan ekonomik yasayla birlikte ve erken gelen kazanır mantığıyla yakında bu rakamın inanılmaz bir şekilde artacağını söylemek yanlış olmaz sanırım. Özellikle Mariel Limanı Projesi ile birlikte bunun adımları atılmış durumda.

Şehirlerarası taşımacılık

Şehirlerarası taşımacılıkta kullanılan araçlar artmış ve birçoğu yenilenmiş. Özellikle Çin yapımı yeni nesil Ytong marka otobüslerin fazlalığı dikkat çekici düzeyde. Turist otobüsleri olarak ta yine Ytong marka otobüsler kullanılıyor. Aşağıdaki fotoğraf 2011 yılında çekilmişti.

viyazul

Internet

Bu konuda çok büyük bir değişiklik yok. Eğer yabancı bir pasaportunuz varsa büyük otellerde (saati 10-15 TL arasında) yüksek hızlı internet kullanabilirsiniz. Kübalılar için halen yasak; sadece akademik çalışmalar ve gazetecilik işleri için izin veriliyor. Bu hizmeti ise düşük hızlarda Etecsa veriyor.

Müzik, Rom, Puro ve Kahve

Bunlar halen eskisi gibi canlılığını ve güzelliğini koruyanlar arasında.

Yemek

Eskiye oranla fiyatları biraz artmış olsa da çok lüks bir ile sıradan bir yer arasındaki fiyat farkı henüz açılmamış. İyi bir balık ızgaranın fiyatı 8-12 CUC arasında değişiyor. Turizme açılmış bir yer olarak yemek konusuna biraz daha özen gösterilmesi gerekiyor. Onlarca farklı restauranta gitmiş olmamıza karşın çeşitlilik halen yeterli değildi.

Bankacılık

Bankalar herkese kredi verebiliyor. Kredi alanlar borçlarına teminat olarak evlerini veya diğer varlıklarını gösterebiliyorlar. Geri ödeme için de belirlenen süreler artırılmış. Bu durum küçük işletmelerin sayısının artmasına yarayacak. Zaten devlet biraz küçülmek ve elindeki fabrika ve atölyelerin bir kısmını işçi kooperatiflerine devretmeyi planlıyor.

Afişler, Sloganlar

Eskiden tüm gittiğimiz şehirler arası yollarda sosyalizm, komünizm propagandası olan afişler veya devrime ait hatırlatmalar, Che’nin veya Küba beşlisinin posterleri vs. bulunurdu. Şimdi gördüğüm kadarıyla bunlar üçte bir kadar azalmış durumda.

Gece Hayatı

Gece hayatı her zamanki gibi hareketli, sex turizmi de öyle. En yaygın olduğu şehir Havana. Polis kontrolleri Malecon, Prado ve Obispo caddelerinde sıklaşmış gibi görünse de en yaygın olduğu yerler buralar, göz yummalar ve boşvermişlik ise devam ediyor.

Gelir dağılımı

Daha önceki yazımda da belirtmiştim, buraya ilk kez gelen ve kısa süre kalan insanlar için fark anlaşılır gibi değil; fakat uzun süre kalan veya buna kafa yoranlar için kendini belli etmektedir. Aylık 700 CUC vergi veren bir beyaz taksi şöförü, yaz tatilinde bir aylığına ABD’ye giden bir Casa Paticular sahibi tabii yine beyaz, tüm suçluların ve işsizlerin %95’i ise siyah. Bunlar sadece çarpıcı birkaç tanımlama.. Aynı eğitimi ve hizmetleri almalarına rağmen siyahların nüfustaki oranı ise her geçen gün armakta. Tabi tüm bunlar dışında aylık 15-20 CUC alarak geçimini sağlamaya çalışan yoksul halk eşit durumda.

habana1

Sonuç

Kanımca Küba 10 yıl sonra bugünden tamamen farklı bir ülke haline gelecek. Bu ise halkın içerisinde güçlenen karşı devrim hareketinin bir ayaklanması şeklinde değil, tamamen doğal, hızlı bir evrim süreciyle gerçekleşecektir. Nasıl ve ne olursa olsun, temennim Küba’da yaşayanlar için iyi olması. Sadece birkaç neden yazmak yeterli, aklıma gelenleri sıralıyorum;

  • Internet: Yakında halkın kullanımına açılmak zorunda, bu olduğunda değişim hızı inanılmaz boyutlara taşınacak.
  • Turizm: Ne kadar fazla turist gelirse küreselleşme canavarının kolları Küba’ya o kadar fazla dolanacak.
  • Markalar ve yabancı şirketler: Bunun için adımlar atılmış, çağrılar yapılmış ve kolaylıklar sağlanmış durumda.
  • Devrimi gerçekleştiren neslin yok olması: Artık devrim sadece yazılarda ve anlatılarda kalan birşey haline geliyor. Onu bire bir yaşayan insanlar azalıyor ve bir süre sonra hiç kalmayacak. Yeni neslin devrim hissiyatı sadece öğretilenlerle sınırlı o zamanı yaşayanların ki gibi değil.

Neden yazıyorum? Çünkü Küba’yı ve orada yaşayanları seviyorum. Oradakiler henüz paranın kirletemediği çocuklar gibi. İnanın sizi dolandırmaya çalışanlar bile oldukça acemi.. Dünyanın geri kalanından izole bir şekilde komün hayat yaşamaları durumunda bu şekilde kalabilirler. Fakat artık ne izoleler ne de komün hayat yaşamıyorlar. Belli bir görüşün penceresinden duygusal yaklaşımlarla olaya bakanları yine kızdırmış olabilirim; ama benimle gelen arkadaşlarımdan sizinle aynı fikirde olan çok kişi vardı; yani başlangıçta..

Henüz fotoğrafların tamamına bakma fırsatım olmadı; ama yeni ve eski fotoğrafların bulunacağı yer: Küba Fotoğraf Galerisi.

Unutmadan söyleyeyim Küba uçak bileti ararken turna.com‘a bakmayı ihmal etmeyin.

Eğer bu yazımı beğendiyseniz ve diğer yazılarımdan haberdar olmak isterseniz RSS ya da Twitter ile takip edebilir veya Facebook Sayfamı beğenebilirsiniz. İletişime geçmek için Facebook'dan mesaj gönderebilirsiniz.

21 Yorum Var

  1. Hakkı yoldaolmak.com ekibini turna ile Küba’ya götür! :)

  2. Büyük şehirlerde doğmuş hayata 1-0 önde zengin şanslı doğmuş imkan verilmiş bütün avrupa ülkelerinde dolaşılmış sonra fantazilere girip kalkıp oraya gidilmiş buda nedir denmiş bumudur demiş BUDUR ARKADAŞIM hayat orada hazırlıklarım bitince 3 yıl kalmaya gidiyorum nedeni bende saklı kalsın latin amerika ülkelerine kimse söz edemez hayat favela kafasında yaşayan benim gibi insanlar için bildiginiz cennettir oralar g….korkanlar hayatları boyunca sisteme boyun eğmiş insanların bakış açılarıda giyiniş tarzlarıda gözlerinin içindeki o tedirginlikte dünyanın neresinde olursa olsun fark edilir paraada istenilir yolunmayada çalışılır yerim sizin devrimciliğinizi en büyük devrim ANNE sözü ikiletmemektir :)

  3. Ben 2 hafta önce döndüm. 2015’in son haftası ordaydım. Gitmeden okuduğum o kadar yazıdan sonra büyük hayal kırıklığı oldu. Fakirlik, bezginlik, insanlar arasındaki eşitsizlikler, herşeyin aşırı pahalı olması, karşılığında alınan hizmet ve kalitenin düşüklüğü, turistin yolunacak kaz olarak görülmesi, herşeyin ama herşeyin turistik olması, müzik gruplarının, garsonların, yoldan gecenlerin herkesin sürekli para istemesi, sokakların kirliliği ve hijyen eksikliği, hemingway- che’den gına gelmesi için 5 gün yetti. Pembiş gözlüklerle dolaşıp romantik yazılar yazan Berna Laçin kafası insanları anlamıyorum. Gerçekçi bakış açısıyla fakir, mutsuz ve ezilen, dünyadan bir haber insanlar gördüm
    İlk gördüğümde hiç de 50’lerin film sahnesinde hissetmedim. Lüks güzel bir şehre bomba atılmış ve insanlar orda yalamaya devam etmiş gibi bir duygu ike dolaştım sürekli.
    Yiyen orda da yiyor. Komunist partisindekiler ve çevresindekiler farklı yaşıyor diye anlatıyor yerli halk.

  4. Şule hanımın görüşlerine katılıyorum. Kapitalizmde komünizmdeki gibi çarpıcı yasak ve kısıtlamalar olmadığı için daha özgürlükçü görünmekle birlikte seçtiğimizi sandığımız yöneticilerden, yaşam biçimimize, kendimizi ifade etme biçimimizden satın aldığımız ürünlere, birbirimizle girdiğimiz çatışma ve savaşlara her şey uluslararası sermaye sahiplerine yarıyor ve zaten onlar tarafından belirleniyor. Komünizmden farklı olarak kapitalizm kimliğini belli etmeyen sinsi bir düşman. Yasak koymadan özgürlüğünüzü elinizden alıyor ruhunuz duymuyor. Ayrıca yorum yapan arkadaşlardan birinin suçladığı halkla ilgili diyeceğim şudur; ambargo altındaki bir halkın nereye kadar onurlu durmasını bekleyebilirsiniz? 20 dolar aylığı olan cerrahtan söz ediyorsunuz sonuçta. Bunların sorumlusu komünizm değil Amerikadır. Bir not daha; aldıkları eğitimin öteye gitmediğinden söz etmişsiniz ve dünyanın kalanından bihaber olduklarından. Ancak bu halleriyle Akciğer kanserine karşı aşı geliştirebiliyorlar. Eğitim ondan bundan haberdar olmak değil, insan olmak ve insanlığa bir şeyler katmak için verilir. Bizim internetimiz var yurtdışı yayınları çok güzel takip ediyoruz, dünyada ne olup bitiyor her şeyi biliyoruz ama insanlığa miras bırakacak hiç bir şey bulduğumuz, yarattığımız yok. Emperyal şirketlerin sömürü pazarı olarak sadece tüketiyoruz. Kapitalizmin ve emperyalizmin esiri Türkiye Kübadan çok çok daha sefil durumda bence. Saygılar

    • Neden kubada yasamiyorsunuz ozaman , bence siz orda kalin hem turkiyedeki sefalettende kurtulursunuz

  5. Kuba ile ilgili gezi yazilari arasında simdiye kadar okuduklarim arasinda gene gercege biraz yakin olan yazi sizinki. Biz Havana Hotel Inglaterra’da kaldik 1 hafta ve gorduklerimiz korkunctu. Komunist bir kafayla gitmemize ragmen gorduklerimiz bizi şoka ugratti. Ulkenin kadinlarinin tamamı (abartmiyorum) hayat kadini ve dilenci. Kocasinin yaninda olsun olmasin bizi suzen gozlerle bakmadan gecen tek bir kadin bile hatirlamiyorum. Dilenenlere gelirsek, 1 cuc istiyorlar. Yani maaslarin 15’te 1’ini. Yani 1000 tl asgari ucreti olan Turkiyede dilenirken turistten 70 lira istendigini düşünün. (Kanadanin dilencileri quarter istiyorlar ve o parayla hic birsey yapamazlar) herkes sistemden nefret ediyor. 50 milyon evsizi olan, doktora gidemeyen amerikali hayali kuruyorlar. Amerikaya laf edince kotu bakmaya basliyorlar. Para bozdurmaya devlet bankasina giriyorsunuz, 100 dolar verip 87 cuc almayi beklerken 90 cuc icin teklif eden devlet memurlariyla karsilasiyorsunuz. Havaalanina gidip kurtulucam derken dahi gorevliler cakmaklarimizi alinca sordugumuz hicbir calisan atesinin olmadigini soyluyor. Hemen herkes sigara iciyorken. Sonra ates vermeyen ayni uniformali havaalani gorevlisi bozukk para icin dilenmeye basliyor arkadaslariyla sigara odasinda. Neyse anlatacagim milyonlarca şey var. Ama bir halk bu kadar gurursuz, bu kadar onursuz olamazdi. Arkadaslarima anlatiyorum inanmiyorlar. Hayal kırıklığından başka birşey olmayan Küba icin cok uzgunum. Çok.

    • Güray çayır | 12 Kasım 2015, 11:54

      Kominist kafa nedir anlayamadım… ;-) Senin kominist sandığın kafa aldığın Kapitalist kültürün ta kendisi…Biraz kendi iç hesaplaşmanı yaparsan görürsünüz bunu ;-)

  6. Söylediklerim yavaş yavaş gerçekleşiyor. USA ile diplomatik ilişkiler bugün itibariyle başladı.

  7. hakkı hocam, küba da çektiğiniz fotoları hangi makineyle çektiniz. fotoğraflarınızda ki gökyüzünün maviliği etkiledi beni, çok beğendim çektiğiniz fotoğrafları. ama komünizmi savunamam, kapitalizmi de savunamam ikisininde artı ve eksisi var

  8. Küba kapitalist bir dünyada emperyalist güçlerin baskısıyla ancak bu kadar dayanabilirdi zaten.. Bu bizi bu dünyada kapitalizmden kaçış yoktur sonucuna vardırıyor malesef..

  9. ibrahim alpaydın | 13 Şubat 2015, 17:09

    bu insanlara çok yazık.sosyalizm bu ülkeyi cehenneme çevirmiş. sanırım fidel castronun ve devrimi yapan neslin ölmesi ile beraber bu ülke özgürlüğüne kavuşacak.fakat bazı kör insanlar hala bu görüntülere rağmen bu tabloyu savunuyorlar..

    • İbrahim Bey pek de öyle değil; ama tabii etkisi var. Yani açıkcası temel neden USA tarafından uygulanılan ambargo; ama ülke içerisinde de malesef bazı süreçler yeterince iyi yönetilemediğinden bu günlere gelinmiş.

    • Taner Şencan | 14 Mart 2015, 01:03

      Kapitalizm pek yakında bu güzelim ülkeyi de kirletecek desenize, Hakkı beyin bir çok eleştrisinden ve sizin yazdığınızdan çıkarımım bu oldu.

    • Sule Bakir | 02 Temmuz 2015, 00:38

      Asil kör olan sizsiniz,kapitalizmle yönetilen bir ülkede yasiyorsunuz ve milyonlarca insan 250 tl fakir ayligiyla yasiyor,saglik hizmeti alamiyorsunuz,egitim sistemi berbat esit egitim hakki yok,sesiniz cikarsa terörist damgasi yiyorsunuz,Politikaya atilanlar 2 3 yil icinde servet icinde yüzüyor.Bu ülkede ambargo da yok! O insanlar yillardir ambargo altinda.Kim cehennemde yasiyor acaba !!!!!!

    • Güray çayır | 12 Kasım 2015, 11:51

      Kapitalist kültür etkisi altında komünal yaşamı benimsemiş bir ülkeyi eleştirmek abes bence… Önce yaşadığınız ülkeyi bir eleştirin.. Seyahat özgürlüğü var ama ben çok istememe rağmen gidemeidm o ülkeye ;-) Bu konuda çok konuşulur.. Hiç olmazsa ”özgür olduğunu zannettirip tüketimin kölesi yapılmamışlar” bırakın bu ülkeyi kendileri ne yapacaklarını bilirler… Bence bizim ülkedeki taşeron işçilerini(modern köleleri), asgari ücret altında çalışan çocukları,işsizleri, baba beni okula gönderme öteki dünyada oradan soru gelmeyecek diye pankart taşıyan çocukları konu alan bir çalışma yapında oreyla ilgili yorum yapmaya hakkınız olsun sevgili Hakkı.. ;-)

    • Haklısınız; ama benimki yorum değil daha çok gözlem.

  10. Güzel özetlemişsin eline sağlık, yadıklarına aynen katilıyorum, sanırım bu değişim seninde dediğin gibi logaritmik olacak, lineer değişimi bekleyecek kadar zamanları ve lüksleri yok artık, Değişimi biz tetikledikmi ne

    • Fakirlik veya zenginlik gibi kavramlar kapitalizmin dayatmalarıdır.Tıpkı sarışın mavi gözlü kadını güzel ve seksi diye dayatması gibi.Zenginlikten ve özgürlükten ne anlıyorsunuz?Zenginlik neye yarar?sadece miras bırakmaya yarayan dinler tarafından korunan saçmalıktır.Özgürlük nedir?birisi interneti sonsuz özgürlük diye yorumlamış! Güleyim böyle özgürlüğe.özgürlük kimseden bir şey ummamaktır.Tüm kapitalist ülkelere bakın insanları mutanttır.oysa insanın orijininde yemek ve içmek ve seks vardır.yani fizyolojik ihtiyaçlar.Bu yazılarda H.ceylan orada hiç kavga edilmediğinden,namus zırvasının kadınların bacak aralarına gömülmediğinden falan hiç söz etmemiş.mesala çok temiz insan olmalrından….Oysa Kübalıları dindar arap toplumlarıyla karşılaştırıp çok daha samimi sonuçlara varabilirsiniz.Bilgisayar otomobil fabrika v.s zenginlik değildir.zenginlik insanın kendine ayırabildiği kaygısız vakitir…

  11. Belli bir görüşün penceresinden bakan birisi olarak senin bizi sevdiğini biliyoruz hakkı

Lütfen, soru sormadan önce üstteki yazının tamamını ve cevapları okuyun, soracağınız soruların cevapları büyük ihtimalle verilmiştir. Ek olarak lütfen ilgili konuya yorum yapın, örneğin geziyle ilgili bir yazıya yorum yapıp fotoğraf makinesiyle ilgili bir soru sorarsanız yorumunuz silinecektir.